De Raad van State (de hoogste bestuursrechter) heeft een belangrijke uitspraak gedaan over het evenredigheidsbeginsel. Dit beginsel houdt in dat een besluit van de overheid zo min mogelijk negatieve of nadelige gevolgen moet hebben voor u. Heeft een besluit toch nadelige gevolgen, dan moet de overheid controleren of de gevolgen kunnen worden beperkt en nagaan of de gevolgen evenredig zijn aan de noodzaak van het besluit.
Het bestuursrecht kent geschreven en ongeschreven regels. De besluiten van de overheid kunnen grote gevolgen hebben voor de burger en de overheid mag geen besluiten nemen die niet in verhouding staan met het doel van dat besluit. Dit beginsel van evenredigheid speelt een belangrijke rol in het bestuursrecht en uw rechtsbescherming.
Naar aanleiding van drie rechtszaken heeft de Raad van State opnieuw gekeken naar het evenredigheidsbeginsel. Op 2 februari 2022 heeft de Raad van State uitspraak gedaan. In deze blog bespreken wij de gevolgen van de uitspraak voor u.
Wat staat er in de uitspraak over het evenredigheidsbeginsel?
In de uitspraak omschrijft de Raad van State hoe de rechter het evenredigheidsbeginsel moet betrekken in zijn beslissing. De bestuursrechter moet toetsen of het besluit:
- geschikt is om het doel te bereiken;
- een noodzakelijke maatregel is of dat een minder vergaande maatregel mogelijk is;
- in het concrete geval evenwichtig is.
Hoe elk onderdeel precies moet worden betrokken, hangt af van de omstandigheden. De bestuursrechter bepaalt per zaak op welke manier de drie punten, mede in het licht van de beroepsgronden, bij de toetsing worden betrokken. Zo speelt bijvoorbeeld de noodzakelijkheid een kleinere rol bij subsidieverlening dan bij een besluit over handhaving.
Ook de intensiteit van de toetsing bespreekt de Raad van State. De uitspraak gaat over beleidsregels van de burgemeester van Harderwijk. De burgemeester is bevoegd regels te maken wanneer een woning wordt gesloten bij overtreding van de Opiumwet. De rechter mag niet zomaar op de stoel van de burgemeester gaan zitten. In de uitspraak over het evenredigheidsbeginsel oordeelt de Raad van State dat naarmate de inbreuk op de belangen van de betrokkenen, de nadelige gevolgen van het besluit of inbreuk op mensenrechten groter worden de rechter intensiever het besluit mag toetsen.
Welke gevolgen heeft de uitspraak over het evenredigheidsbeginsel voor u?
Wanneer u een besluit ontvangt van de overheid dat inbreuk maakt op uw rechten, kunt u de rechter vragen om het besluit te toetsen aan het evenredigheidsbeginsel. Afhankelijk van de zaak, bijvoorbeeld handhaving, sociale zekerheid of het omgevingsrecht, toetst de rechter of het besluit geschikt, noodzakelijk en evenwichtig is. Maakt het besluit een grote inbreuk op uw rechten? Dan moet de rechter het besluit intensief toetsen en oordelen of de overheid een evenredig besluit heeft genomen.
Tot slot
De bestuursrechter kan door deze uitspraak over het evenredigheidsbeginsel naar een meer inhoudelijke toetsing van een besluit van de overheid gaan. In de praktijk moet nog blijken wat de gevolgen zijn van deze uitspraak. Wij menen dat zaken zoals sluiting op grond van de Opiumwet zich lenen voor een intensieve toetsing aan de geschiktheid, noodzakelijkheid en evenwichtigheid. In deze zaken zijn namelijk geen andere partijen betrokken. In omgevingsrechtelijke procedures waar meerdere partijen aan deelnemen, ligt dat anders. Ook heeft de Raad van State zich nog niet uitgelaten over besluiten met een gebonden bevoegdheid. Wij houden daarom de ontwikkelingen omtrent het bestuursrecht en het evenredigheidsbeginsel in de gaten.
Wilt u meer weten over de gevolgen van de uitspraak voor u? Neem voor een vrijblijvend gesprek contact op met de specialisten van Kortman Advocaten om te vragen of wij u kunnen helpen: 070 302 40 30 of het contactformulier.
